+ Konu Cevaplama Paneli
Toplam 2 adet sonuctan sayfa basi 1 ile 2 arasi kadar sonuc gösteriliyor

Konu: Cevap: Tipo Sx 1.6 (Karbüratör) Aşırı Yakıt Sarfiyatı

  1. #1

    Cevap: Tipo Sx 1.6 (Karbüratör) Aşırı Yakıt Sarfiyatı

    Merhaba.

    Bu yazım da FIAT Tempra-Tipo 1.6 8v. kullanıcıları için.

    En çok karşılaştığım sorunlar ise, yine yapılan yanlış müdahalelerden kaynaklanıyor.

    Karbüratör arızaları, yanlış şamandıra ayarı, hortumları yanlış bağlanmış veya bozulmuş termik siboplar,çalışmayan manifolt rezistansı veya buna sebep olan termik anahtar, yanlış avans ayarı, yanlış yapılan veya uzun süredir yapılmayan sibop ayarı, triger kayışı değişimindeki sente kaçıklıkları, Üst ölü nokta sensörü sente kaçıklığı, ters bağlanan vakum sibopu ağırlıklı çoğunlukta olanlar.

    Tıkalı hava filtresi, arızalı buji/buji kabloları vb. basit arızalar için detay yazmayacağım.

    Aracınızda mükemmel sayılacak kadar kaliteli karbüratör vardır.
    Ehil ellerde doğru ayarlanırsa, mükemmel sonuçlar alınır.
    Karbüratör temizliği neredeyse yapılmaz oldu.
    Aslında bakım periyodu tablosunda her 20.000 km. de yapılmalıdır şeklinde belirtilmiştir.

    Bu karbüratörde çalışan ve ayarlanan birkaç devre vardır.
    1. Rölanti ayarı.
    2. Benzin (hava) ayarı.
    3. Şamandıra ayarı
    4. Jikle ayarı.
    5. Hızlı rölanti devresi.
    6. Otomatik kapış pompası devresi.
    7. Kapış pompası devresi.
    8. Tam güç devresi.
    9. Cut-off devresi.
    10. Klima devresi.

    Şimdi bunların işlevlerini ve ayarlanma şekilleri ile ayar ölçülerini anlatalım.

    Rölanti ayarı: bilindiği gibi motorun rölantideki devir sayısını 850 – 900 d/dak. da sabitlemek içindir.
    Benzin (hava) ayarı: motorun rölantide benzin/hava karışımını ideal orana getirmek (1.000 lambda) içindir.
    Motorunuzda mükemmel bir karbüratör bulunmaktadır.
    Benzin ayarını yaparken motor sıcak olmalıdır. Radyatör fanı 2 kez çalışmalıdır.
    Motorunuz sıhhatli ise 850 d/dak. da rölantide çalışırken 1.000 lambda ya ayarladığınızda CO oranı 0.5 ilâ 1.5 % arasında bir seviyede olacaktır.

    Şamandıra ayarı benzin sarfiyatı için çok önemlidir.
    Düşük olması halinde yüksek yakıt sarfiyatına, yüksek olması halinde yakıtın yüksek devirlerde yetersiz kalmasına sebep olur.
    Şamandıra ayarı karbüratör üst kapağı dik durumda iken ve üzerinde conta varken şamandıranın en üst seviyesi ile conta arasındaki mesafe 30 +/- 0.25 mm. olmalıdır.

    Jikle ve ayarı: Jiklenin görevi, motoru ilk çalıştırmada (soğukken ve bilhassa soğuklarda) gerekli zengin karışımı oluşturmak içindir ve tüm karbüratörlerde bulunur.
    Jikle ayarı çok önemlidir. Yanlış olması halinde ya jikledeyken anlamsızca çok fazla yakıt sarfiyatına, anormal çalışmasına veya motorun zor/geç çalışmasına ya da çalışmamasına veya boğulmasına sebep olabilir.
    Jikle tam çekildiğinde gaz kelebeği, gaz kelebeği levyesi üzerindeki vidayla 1.1 mm. açık kalacak şekilde ayarlanmalıdır.
    Jikle kelebeği ise, körük tam çekildiğinde ön tarafındaki vidayla 3,5 mm. açılacak şekilde ayarlanmalıdır. Körüğün delik olup olmadığını kontrol etmek şarttır.

    Emme manifoltunun üzerinde vakum rekoruna seri bağlanmış iki hortum ucu olan iki adet parça göreceksiniz.
    Bunlar termik siboplardır.
    Bir tanesi hızlı rölanti körüğünü, diğeri ise (araca göre sağda olan) otomatik kapış pompası körüğünü çalıştırırlar.
    Dik açılı olan uçlar körüklere gelecek şekilde bağlanmalıdırlar.

    Hızlı rölanti devresi: Motoru ilk çalıştırmada (soğukken) rölanti devrini ısınana (40 derece) kadar devrini yükselterek rölantide stop etmesini önlemek için tasarlanmıştır.
    Hızlı rölanti devresine ait olan termik sibopun çalışmaması, hortumlarının yanlış bağlanması,körüğünün delik olması, veya kumanda kolunun ayarsız olması halinde hızlı rölanti devresi çalışmayacağı için motor soğukken (40 dereceye kadar) çok düşük devirde olacağından ısınana kadar stop edebilir.
    Körüğün yanında sabitlenmiş küçük bir filtre göreceksiniz.
    Bu filtrenin tıkanması halinde, sistem motor ısınsa dahi devren çıkmaz ve uzun süre yüksek rölantide çalışmasına sebep olur.
    Körüğe bağlı kolun levyesi ile gaz kelebek milinin levyesi arasında 0.5 mm. boşluk olmalıdır.
    Ayarı ise körüğün hemen üzerideki ayar vidası ile motor sıcak olarak ( radyatör fan motoru iki kez çalışacak) körüğe gelen hava hortumunu manifolt rekoruna takıp körüğü direk çalıştırınca motor devrini 1300 d/dak. ya sabitleyerek yapılır.

    Otomatik kapış pompası devresi: Motor soğukken gaz bastığınızda (50 dereceye kadar) mekanik kapış pompasına ek olarak gerekli ilave zengin karışım oluşturmak için tasarlanmıştır.
    Otomatik kapış pompasına ait olan termik sibopun çalışmaması, hortumlarının yanlış bağlanması,körüğünün delik olması, memesinin tıkalı/bozuk olması halinde motor soğukken (50 dereceye kadar) gaz pedalına bastığınızda ilave benzin püskürtemeyeceği için yüksek devre çıkarken kerkinme yapar. Motor önce gaz yememek ister gibi olur (kerkinir) sonra sert bir şekilde aniden gaz yemeye başlar.

    Kapış pompası devresi: Her gaz bastığınızda motor devre kalkarken gerekli olan yüksek enerjiyi difüzöre benzin püskürterek vermek içindir.
    Kapış pompası her gaz verdiğinizde mekanik olarak, motor rölantiden yüksek devre çıkarken ilave enerji için difüzörden benzin püskürtür. Hortumlarının yanlış bağlanması, kapış memesinin tıkalı/bozuk veya körüğünün delik olması halinde benzin püskürtemeyeceği için, motor sıcak veya soğukken her gaz bastığınızda, önce gaz yememek ister gibi olur (kerkinir) sonra sert bir şekilde aniden gaz yemeye başlar.

    Tam güç devresi: Motor yüksek devirlerde iken ana benzin memelerinden gelen benzine ek olarak difüzör üzerinden ilave benzin püskürtmek için tasarlanmıştır.
    Tam güç devresi karbüratörün ön panele bakan yönünde üçgen şeklindeki kapağın içindedir.
    Motor yüksek devirlere çıktığında oluşan yüksek vakum kapak içindeki körüğü çeker. Körüğe bağlı olan bir pim benzin kanalını açarak, 1. boğaz difüzörünün üzerindeki pipetten ilave benzin püskürtür.
    Körüğün delik olması, içindeki memenin bozuk olması, vakum sisteminin veya pipetin tıkalı olması halinde yüksek devirlerde çekiş düşüklüğü oluşur ve araç yüksek süratlere çıkmakta zorlanır.

    Cut-off un görevi ise:
    1/1- Araç 1700 d/dak. Üzerinde bir devirdeyken siz ayağınızı gazdan çekince enjektöre giden elektrik akımını durdurarak benzini kesmek. 1700 d/dak. Altına inince tekrar akım/benzin vermek.
    1/2- Cut-off süresince ateşlemeyi rötara almak.
    Anlayacağınız üzere amaç yakıt tasarrufu. Gaz pedalına basmadığınız sürelerde anlamsız yakıt sarfiyatını yok etmek.
    Cut-off memesi karbüratörün araca göre sol yanındadır.
    EKU ((Elektronik kontrol ünitesi (Magnetti Marelli MED 433 seri)) ile kontrol edilir.
    Motor 1700 d/dak.nın üzerinde iken ayağınızı gaz pedalından çekince gaz kelebek levyesinden şaselenir ve EKU memeye bağlı olan selenoid valfin + (positive) enerjisini keser.
    Selenoid valfin enerjisi kesilince içindeki nüvenin arkasındaki yay nüveyi ileri iterek memeyi tıkar ve rölanti devresine benzin akışını keser.
    Aslında tam olarak da kesmez.
    Dikkatle incelerseniz, memenin ucunda bulunan 0.47 mm. çapındaki bir delikten başka yan tarafında 0.20 mm. çapında bir delik daha göreceksiniz.
    Cut-off devreye girince 0.47 mm. lik delik tıkanır fakat yakıt 0.20 mm. lik delikten akmaya devam eder.
    1800 d/dak. nın altına inince tekrar enerjilendirerek rölantide stop etmesini önler.
    Selenoid valf çalışmazsa, (bobinin bozuk olması veya kablosunun kopuk olması vb.) motor rölantide çalışmaz.
    Selenoid valf içindeki nüve memeyi iyi tıkayamazsa, motor rölantide çalışır fakat yüksek devire çıktıktan sonra ayağınızı gazdan çektikten bir süre sonra tekrar gaz verdiğinizde, egzosttan patlama sesi duyarsınız.
    Bu arıza egzostun patlamasına sebep olabilir.

    Klima devresi: Klimalı araçlarda, klima devreye alındığında (klima pompasının çektiği 6-7 bhp güç sebebiyle rölanti devir sayısı azalacağından) rölanti devrini yükselterek 850-900 d/dak. da sabit tutmak için tasarlanmışlardır.
    Karbüratörün araca göre sağ yanında üst üste bağlı iki adet körük göreceksiniz. Üstteki hızlı rölanti, alttaki klima körüğüdür. Motorun arkasında ön göğüste monte edilmiş olan ve klima çalıştırıldığında devreye giren selenoid valf ile vakum yolu açılınca körüğü çeker ve bağlı olan levye gaz kelebek milini hareketlendirerek rölantiyi yükseltir.
    Devir ayarı körüğün hemen altındaki beyaz renkli plastik somun sıkıp/gevşetilerek ile yapılır.
    Bu işlem esnasında beyaz plastik somunun hemen üzerindeki kontra tutulmalıdır.
    Kontra tutulmaması halinde körük parçalanabilir.
    Körüğe bağlı kolun levyesi ile gaz kelebek milinin levyesi arasında 0.5 mm. boşluk olmalıdır.

    Isıtıcı rezistans emme manifoltunun içinde/ortasında bulunur.
    Yine manifoltun üzerinde bulunan termik anahtar ile şaselenerek çalışır.
    Motor 65 derece ısıya ulaşana kadar geçen süre içinde termik anahtar şase devresini kapatarak rezistansı enerjilendirir ve rezistans karbüratörden gelen yakıt hava karışımını ısıtır.
    Isı seviyesi 65 dereceye ulaşınca, giren yakıt hava karışımını ısıtmak gerekmeyeceği için, termik anahtar devreyi açarak şaselemeyi keser ve rezistansın çalışması durur.
    Yakıt hava karışımının ısınması, motor soğukken yakıt hava karışımının yanmasını kolaylaştırdığı için, ısınana kadar genelde yaşanan olumsuzluklar önlenmiş olur.

    Buraya kadar yazdıklarım motor benzin ile çalışırken karbüratör nedeniyle düzgün çalışmamasının sebeplerini ve yapılması/olması gerekenleri anlatıyor.

    LPG ile çalışan araçlarda LPG ile çalıştığı sürede karbüratör devre dışıdır.
    Dolayısı ile motor LPG ile çalıştığı sürece karbüratör arızaları da yaşanmaz.

    Bundan sonra yazacaklarım motor hem benzinle hem de LPG ile çalışırken de görülenleri kapsıyor.
    Motorunuzda aşağıda belirttiğim arızalar var ise hem benzin ve hem de LPG ile anormal çalışacaktır.
    Bu arızalar giderilmeden yapılacak tüm işlemler hiçbir işe yaramaz.
    Boşuna masraf edersiniz.

    Avans ayarı statik olarak ÜÖN (üst ölü nokta) sensörü özel takımla monte edildiğinde kendiliğinden oluşur. Sensörün krank kasnağı ile arasındaki hava boşluğu 0.2 ilâ 0.8 mm. arasında olmalıdır.
    ÜÖN sensörünü monte etmek için özel takım mutlaka gereklidir. Eksikliği halinde doğru montaj ihtimali çok düşüktür. Statik avans yanlış olursa bağlı olarak dinamik avans değerleri de yanlış olacaktır.

    Bu araçlarda ateşleme sistemini EKU yönetir.
    Digipleks2 sistem denilir.
    EKU nun içindeki mutlak basınç sensörü alt kısmında hortumla emme manifoltuna bağlıdır.
    Hortumun üzerinde tüp şeklinde siyah renkli tek yönlü sibop vardır.
    Sibopun üzerindeki beyaz kuşak yukarı gelecek şekilde takılmalıdır.
    Sibopun ters takılması veya hortumun delik/yırtık olması halinde mutlak basınç sensörü yanlış veri alacağı için motor anormal çalışır.
    ÜÖN sensörü ve vakum bilgilerini değerlendirerek 1920 fonksiyonun üzerinde avans değeri üretebilen hemen hiç arıza yapmayan çok sağlam bir sistemdir.

    Distribütörün montajında mutlaka özel takım kullanılmalıdır.
    Bu distribütörde avans körüğü ve ağırlıkları olmadığı için tek bir montaj şekli vardır.

    Sibop ayarı konusu ise başka bir sorun.
    Bu motorların sibop ayarı muhtelif kalınlıklarda pullar kullanılarak yapılır.
    Her 40.000 km. de sibop ayarı yapılması gerekir.
    Otomobiline sanayi ortamında bakım yaptıran müşterilerimizin araçlarında çok uzun sürelerde sibop ayarı (bazılarında hiç) yapılmadığını görüyoruz.
    Bu işlem zamanında yapılmadığında ise, önce çekiş düşüklüğü ile fazla yakıt sarfiyatı sonra anormal çalışma belirtileri görülür.
    Sonunda ilk önce en sıkı sibop yanar ve ait olduğu silindir işlevsiz kalır.
    Motor da bir silindir eksik olarak çalıştığından piyasa jargonuyla teklemeye başlar.
    Bu arızanın giderilmesi ise hayli masraflıdır.

    Triger kayışı hususunda ise durum şöyle:
    Bu araçlarda her 40.000 km. de veya 3 yılda bir değiştirilmesi gerekir.
    Bu işlemin doğru yapılması çok önemlidir.
    Motorun sıhhatli çalışması için olmazsa olmaz şart sente ayarıdır.
    Yani emme ve egzost siboplarının olması gereken açıda açılıp kapanması gerekir.
    Bu temel ölçüde olan en küçük (bir tek diş kaçık olsa dahi) kaçıklık motorun anormal çalışmasına sebep olur.
    Kayışın gergi ayarını yapmak için özel takım kullanılmalıdır.
    Özel takım kullanılmadan yapılan ayarın çok gergin olması halinde triger kayışı veya gergi rulmanı kısa sürede bozulacaktır.
    Gevşek olması halinde ise kayışın ömrü çok fazla kısalır.
    Her iki durum de triger kayışının sıyırmasına/kopmasına sebep olur.
    Triger kayışının sıyırması/kopmasının doğuracağı hasarı onarmak çok yüksek maliyetli olacaktır.

    Yazdıklarım umarım işinize yarar.
    Sağlıcakla kalın.

    Serdar Kantarcı
    KANTARCI
    Yetkili FIAT Servisi
    Doğanbey Cd. Kılıç Sk. N: 4
    34752 İçerenköy/Kadıköy/iST.
    Tel : 0216 5757676
    Faks: 0216 5749606
    e-posta : serdarkantarci@kantarci.com
    web site: www.kantarci.com



  2. #2

    Cevap: Tipo Sx 1.6 (Karbüratör) Aşırı Yakıt Sarfiyatı

    merhaba serdar bey adım onur bursa-inegölden yazıyorum size. 1998 model tipo 1.6 (karbüratörlü) kısa bi süre önce arabamda garip bişeyler olmaya başladı.seyir halinde kendi kendine gaz kesmeye gaz pedalına tam bastığımda gaz yememeye başladı tamiri için gittiğimde lpg nin regülatöründe problem olduğunu değişmesi gerektiğini söylediler.değiştirdim. fakat aynı problem dahada kötüleşerek devam ediyor, bügün yolda giderken birden kendi kendine gaz kesmeye başladı ve yavaşlayınca stop etti çalıştırmaya çalıştım 10 dk marş basmama rağmen çalışmadı bi süre bekledim tekrar deniyim dedim çalıştı yolda giderken tekrar aynısını yaptı.tamirci arkadaşın yanında inalıncak şey değil hiç bir problem yaşamadık hemen çalıştı neredeyse 10 km tamirci arkadaş ile gezdik en ufak bi tekleme gaz kesme yada benzer bi problem yapmadı gülerek tamirciden çıktım 100m sonra tekrar teklemeye gaz yememeye başladı sabahları zaten çok zor çalışıyor akşamları benzine alıp benzinde çalışır vaziyette stop edip sabahta benzinde çalıştırmaya çalışmama rahmen 10 dk marş basmam gerekiyor. bu duruma karşı bir yorumunuz nedir ilginize şimdiden çok teşekkür ederim.

+ Konu Cevaplama Paneli

Bu Konu için Etiketler

Yetkileriniz

  • Konu Acma Yetkiniz Yok
  • Cevap Yazma Yetkiniz Yok
  • Eklenti Yükleme Yetkiniz Yok
  • Mesajınızı Değiştirme Yetkiniz Yok